Analiza słowotwórcza

Wyraz podstawowy

Od którego utworzono nowe słowo

Wyraz pochodny

Utworzony od podstawowego

Parafraza

Opis wyjaśniający znaczenie wyrazu pochodnego, zawierający wyraz podstawowy

Formant (afiks)

Część wyrazu dodana do jego rdzenia

• przedrostek – prefiks
• przyrostek – sufiks
• wrostek / międzyrostek – interfiks
• po wyrazie – postfiks

W rodzinie wyrazów pokrewnych wyraz pochodny (motywowany), może być wyrazem podstawowym (motywującym) dla innego wyrazu.

Podstawa słowotwórcza

Część wyrazu pochodnego, która zostaje po odcięciu formantu

• rdzeń: najmniejsza, niepodzielna część wyrazu
• rodzina: grupa wyrazów pochodnych, mająca ten sam rdzeń, z zasady powiązana też wspólnym, ogólnym znaczeniem
• wyrazy pokrewne – wszystkie wyrazy z tym samym rdzeniem

Derywacja

• Rodzaje:
  • Afiksalna (formanty);
  • Paradygmatyczna (np. ciepły à ciepło; zmiana końcówki fleksyjnej);
  • Alternacyjna (kreska à krecha; s:ch – wystąpienie oboczności tematowej i to jedyny element odróżniający podstawę od derywatu);
• Typy:
  • Zestawienia: Czarny Las;
  • Złożenia: Czarnolas;
  • Zrosty: Białystok.

Formacje

• Tautologiczna: nie zmienia się znaczenie ani część mowy np. głębia – głębina;
• Transpozycyjna: nie mienia się znaczenie, ale zmienia się część mowy np. stary – starość;
• Modyfikacyjna – zmienia się znaczenie, nie część mowy np. kreska – krecha;
• Mutacyjna: zmienia się znaczenie i może część mowy np. deptać – deptak;